Kennsluvefur í upplýsingalæsi

Upplýsingalæsi

Í Prag-yfirlýsingunni um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu segir meðal annars að myndun upplýsingasamfélags sé lykill að félagslegri, menningarlegri og efnahagslegri þróun þjóða og sveitarfélaga, stofnana og einstaklinga á 21. öldinni. Upplýsingalæsi er skilgreint þannig að einstaklingurinn geti fundið, staðsett, metið, skipulagt og notað upplýsingar á skilvirkan hátt við að fjalla um þau málefni og viðfangsefni sem fyrir liggja hverju sinni. Samkvæmt Alexandríuyfirlýsingunni um upplýsingalæsi og símenntun er upplýsingalæsi talið skipta sköpum við að ná yfirburðum í samkeppni á meðal einstaklinga, fyrirtækja, landshluta og þjóða.

Fjallað er um upplýsingalæsi í aðalnámskrám grunn- og framhaldsskóla.

a)  Í aðalnámskrá grunnskóla segir meðal annars:

Upplýsingalæsi er kjarni upplýsingamenntar. Leggja ber ríka áherslu á að hver nemandi verði fær um að afla upplýsinga á sjálfstæðan hátt. Nemendur læri að afla upplýsinga úr bókum, af tölvunetum, myndefni og hljóðrituðu efni og öðrum þeim miðlum sem til greina koma. Samhliða læri þeir að meta upplýsingar, vinna úr þeim á skipulegan hátt og setja niðurstöður sínar fram með hverjum þeim miðli sem hentar viðfangsefninu best. (Aðalnámskrá grunnskóla. Upplýsinga- og tæknimennt. 1999. Menntamálaráðuneytið, Reykjavík).

b)  Í aðalnámskrá framhaldsskóla segir meðal annars:

Til að takast á við síbreytilegan heim tækni, upplýsinga og samskipta er í vaxandi mæli lögð áhersla á upplýsingalæsi. Það er sú þekking og færni sem þarf til að afla, flokka, meta gæði, vinna úr og miðla upplýsingum á gagnrýninn og skapandi hátt. Þessi færni er undirstaða ævilangrar símenntunar. Einstaklingur, sem býr yfir slíkri færni, á að geta aflað sér af sjálfsdáðum þekkingar og upplýsinga til að viðhalda og laga færni sína og kunnáttu að síbreytilegum kröfum umhverfisins. Notkun á upplýsingum á að vera virkur þáttur í öllu námi eins og tölvunotkunin. Færni í að nýta sér upplýsingar á margvíslegu formi, hvort heldur er á tölvutæku formi, prentuðu máli, hljóðrituðu, á myndböndum, örfilmum eða í handritum, er lykill að upplýsingaheimi nútímans. (Aðalnámskrá framhaldsskóla. Upplýsinga- og tæknimennt. 1999. Menntamálaráðuneytið, Reykjavík).

Í riti menntamálaráðuneytisins um upplýsingatækni segir meðal annars:

Öflug upplýsingaþjónusta sé fyrir hendi í skólum og bókasöfnum. Boðið sé upp á markvissa kennslu í upplýsingalæsi á öllum skólastigum þannig að nemendur geti þroskað með sér færni til að nýta sér þekkingu á gagnrýninn og skapandi hátt. (Áræði með ábyrgð. Stefna menntamálaráðuneytis um upplýsingatækni í menntun, menningu og vísindum 2005–2008. 2005. Menntamálaráðuneytið, Reykjavík).

Í riti ríkisstjórnarinnar um upplýsingasamfélagið segir meðal annars:

Notkun upplýsingatækni í námi og  kennslu verði elfd meðal annars með stuðningi við UT-leiðtoga í grunn- og framhaldsskólum.

Og ennfremur:  

Upplýsingatækni verði notuð í auknum mæli við nám og kennslu og fjölbreytni upplýsingatæknimenntunar verði aukin. Aukið verði samstarf menntastofnana við atvinnulíf og hagsmunaaðila. Netborgarinn geti í vaxandi mæli stundað fjölbreytt nám þar sem honum hentar og þegar honum hentar. (Netríkið Ísland. Stefna ríkisstjórnar Íslands um upplýsingasamfélagið 2008-2012. 2008. Forsætisráðuneytið, Reykjavík).

Með auknu upplýsingastreymi verða bókasöfn og upplýsingamiðstöðvar og sú þjónusta, sem bókasafns- og upplýsingafræðingar inna af hendi á söfnunum, stöðugt mikil­vægari. Þörfin fyrir að gæðamat fagmanna sé lagt á upplýsingar eykst með vaxandi flæði þeirra en hvað sem töfrum tækninnar líður verða nú sem fyrr vandaðar og traustar upplýsingar, í hvaða formi sem er, og vönduð bókasafns- og upplýsingaþjónusta sá grunnur sem fjölbreytt menntunarstarf framhaldsskólans byggist á.

Upplýsingalæsi er veigamikill þáttur í menntun bókasafns- og upplýsingafræðinga. Lögð er mikil áhersla á að þeir kunni góð skil á miðlun upplýsingalæsis og að þeir geri sér grein fyrir mikilvægi þess að notendur bókasafna verði sem best læsir á hvers konar upplýsingar.

Aðrar heimildir um upplýsingalæsi

Astrid Margrét Magnúsdóttir. 2002. Mat á kennslu í upplýsingalæsi á háskólastigi - tillögur fyrir bókasafn Háskólans á Akureyri. Bókasafnið 26:16-25.

Horton, Forest W. 2008. Understanding information literacy. A primer. Unesco, Paris.

Ingibjörg Sverrisdóttir. 2001. Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks. Bókasafnið 25:7-11.

Jacobson, Trudi E. and Lijuan Xu. 2004. Motivating students in information literacy classes. Neal-Schuman, New York.