Kennsluvefur í upplýsingalæsi

Kafli 3
Gagnasöfn
 

Forsíða

 

Kafli

Leiðsögn um bókasöfn Netið sem heimild
Hvar er upplýsingar að finna? Trúverðugleiki heimilda
Gagnasöfn Höfundaréttur og siðfræði
Heimildavinna og ritgerðasmíð Upplýsingalæsi
 
Kafli 3
1. Gagnasöfn
2. Uppbygging gagnasafna
3. Leit í gagnasöfnum skref fyrir skref
 

1. Gagnasöfn 

2. Uppbygging gagnasafna

3. Leit í gagnasöfnum - skref fyrir skref

 

1. Gagnasöfn

Gagnasöfn eru skilgreind sem safn upplýsinga um tiltekið efni sem er geymt skipulega á rafrænan hátt, raðað niður eftir vissum reglum og er hæft til leitar. Flest gagnasöfn byggjast á útgefnum bóka- eða tímaritaskrám. Sífellt fleiri gagnasöfn eru með tímaritsgreinar og bækur í fullri lengd.

Gagnasöfn eru gerð af starfsmönnum bókasafna, stofnana, og/eða fyrirtækja. Þau eru mismunandi hvað varðar innihald, uppbyggingu, efnissvið og leitaraðferðir. Við fyrstu sýn getur þetta verið ruglandi en leitaraðferðir eru svipaðar í flestum gagnasöfnum. Til eru fyrirtæki sem halda utan um gagnasöfn og setja þau upp með sameiginlegum leitaraðferðum þannig að hægt sé að leita í mörgum mismunandi gagnasöfnum í einu. Þetta auðveldar leitina mjög, sjá t.d. ProQuest.

Stærsta safn erlendra gagnasafna á Íslandi er aðgengilegt um vefinn Hvar.is. Hvar.is veitir aðgang að fjölmörgum rafrænum gagnasöfnum, tímaritum og alfræðisöfnum. Hann er opinn öllum þeim sem eru nettengdir á Íslandi. Þar er að finna upplýsingar á sviði vísinda, menningar og lista og raunar um allt milli himins og jarðar.

Ísland er eina landið í heiminum sem samið hefur við eigendur gagnasafna og rafrænna tímarita um landsaðgang að efni þeirra. Kostnaðurinn við landsaðgang skiptist á bókasöfn og ýmsar stofnanir landsins ásamt styrk frá menntamálaráðuneyti.

Greinasafn Morgunblaðsins er eina íslenska gagnasafnið á Hvar.is. Greinasafnið er tvíþætt. Annars vegar er Morgunblaðið ljósmyndað frá árinu 1913 til október árið 2000. Til að geta skoðað blaðið verður að hlaða niður forritinu DjVu.
Hins vegar er aðgangur að Greinasafni Morgunblaðsins frá árinu 1987 til samtímans að undanskildum síðustu þremur árum hverju sinni. Nýjustu greinarnar eru einnig á vefnum en til þess að sjá þær í fullri lengd þarf að greiða fyrir eða gerast áskrifandi.

Margir framhaldsskólar kaupa áskrift að síðustu þremur árunum þannig að hægt er að leita í öllu Gagnasafni Morgunblaðsins í tölvum skólanna (ekki úr heimatölvum).

Britannica Online (Academic edition) byggir á alfræðiritinu Encyclopædia Britannica sem áður var gefið út í bókarformi og er elsta og virtasta alfræðisafn í heimi. Því er ritstýrt af sérfræðingum á öllum fræðasviðum og uppfært reglulega. Flestum greinanna fylgja myndir og sumum kort og myndefni. Einnig er þar vísað í yfir 300.000 vefsíður valdar og metnar af ritstjórum Encyclopædia Britannica. Þar er einnig að finna enska orðabók Merriam-Webster.

Britannica Online (School edition) er einfaldaðri útgáfa sem ætluð er fyrir mismunandi skólastig ásamt kennsluefni.   

Grove Art er eina tæmandi alfræðisafnið um listir frá forsögulegum tíma til okkar daga.

Grove Music & Opera eru viðurkennd grundvallarrit um tónlist og tónlistarmenn fyrir fræðimenn og almenning.

EBSCO Host inniheldur tímarita- og gagnasöfnin Academic Search Premier, Business Source Premier, Master File Premier og Regional Business News. Vísað í heildartexta (e. fulltext) fjölda tímarita á nær öllum fræðasviðum og er stór hluti þeirra ritrýndur. Leiðbeiningar og annað stuðningsefni um gagnasafnið.

ProQuest 5000 samanstendur af 20 gagnasöfnum á sviði mennta- og menningarmála, heilbrigðismála, tækni, fjarskipta, tölvufræði, trúarbragða og viðskipta. Í ProQuest er að finna heildartexta úr 3500 tímaritum en útdrætti og tilvísanir í fjölda tímarita. Leitarleiðbeiningar á íslensku.

Web of Science er tilvísanasafn á sviði raunvísinda, félagsvísinda, hugvísinda og lista. Það samanstendur af Science Citation Index Expanded, Social Science Citation Index og Arts & Humanities Citation Index. Þar er vísað í efni um 8700 helstu fræðirita, einkum á ensku, sem gefin eru út í heiminum. Aðeins eru birtir útdrættir úr greinum en ekki greinar í heild. Hægt er að leita heimilda eftir efni, höfundum og sjá hvar og hverjir hafa vitnað í tilteknar greinar eða höfunda. Að lokinni leit í WoS verður að aftengja (e. logoff) til þess að hleypa öðrum að. Leitarleiðbeiningar á íslensku.

Ovid veitir aðgang að fjölmörgum gagnasöfnum á sviði læknisfræði og heilbrigðisvísinda. Þar á meðal er MEDLINE sem er eitt stærsta gagnasafn í læknisfræði og skyldum greinum og CINAHL sem er eitt stærsta gagnasafni í hjúkrunarfræði. Leiðbeiningar.

Science Direct inniheldur um 1800 tímaritatitla frá Elsevier Science, Academic Press og fjölda annarra útgefanda. Þau eru einkum á sviði vísinda og tækni, en þó eru nokkur um listirog hugvísindi.

SpringerLink inniheldur tímarit frá Springer Verlag (500 titlar) á sviði tækni, vísinda og læknisfræði.

Synergy inniheldur tímarit frá Blackwell og Munksgaard (680 titlar). Google leitarvélin hefur aðgang að tímaritsgreinunum á vef Synergy.

Til að fletta upp tímaritum og leita að efni þeirra er notuð þjónusta TDNet þar sem settir hafa verið upp sameiginlegir tímaritalistar frá Blackwell, Elsevier, Karger, Kluwer, Springer og ProQuest 5000. Þar er hægt að fletta í stafrófsröðuðum lista yfir tímarit eða leita að ákveðnu tímariti. Hægt er að sjá hvort greinar í tímaritinu eru með fullum texta. Einnig er hægt að fá efnisyfirlit ákveðinna tímaritshefta eða leita að tímaritsgreinum um ákveðið efni. Leiðbeiningar um leit að tímaritum.   

 

 

Fyrri síða Upp Næsta síða

Íslensk útgáfa:
Ásdís H. Hafstað
Bára Stefánsdóttir
Nanna Lind
Þórdís T. Þórarinsdóttir
Þórunn Snorradóttir
Styrktaraðilar: Menntamálaráðuneytið
©Biblioteksguiden för studerande og íslenskir höfundar 2004
Síðast uppfært 15. júní 2010
Um vefinn