Hér fyrir neðan er yfirlit yfir helstu tegundir heimilda ásamt skýringum. Áður en sú upptalning hefst er rétt að fjalla um heimildir almennt.

Gögnum bókasafna má gróflega skipta í eftirfarandi hluta:

Formlegar/Prentaðar heimildir
Með formlegum/prentuðum heimildum er átt við gögn, s.s. bækur, tímarit o.fl., sem eru gefin út opinberlega.

Óformlegar heimildir
Með óformlegum heimildum er átt við munnlegar heimildir (viðtöl, fundi), tölvupóst, bloggsíður, umræðuhópa o.fl.

Frumheimildir og eftirheimildir
Heimildarit skiptast í tvo flokka. Annars vegar eru frumheimildir og hins vegar eftirheimildir. Dæmi um eftirheimildir eru fræðirit sem fræðimenn hafa skrifað um efni og byggt á öðrum heimildum. Dæmi um frumheimildir eru upprunaleg gögn um eitthvert mál, t.d. bréf, kirkjubækur, lög og tölfræði. Einnig fræðilegar upplýsingar í upprunalegri mynd, t.d. skýrsla sem kynnir niðurstöður frumrannsókna.
Ef til eru margar útgáfur af sama riti skal velja frumútgáfu (1. útgáfu) sem heimild ef það er mögulegt nema seinni útgáfur séu endurbættar. Ekki þykja vönduð vinnubrögð að nota tilvitnun sem annar höfundur hefur notað heldur þarf að reyna að komast yfir upprunalegu heimildina.

Staðreyndaupplýsingar
Til að fá svör við staðreyndaspurningum er hægt að nota handbókakost bókasafns eða gagnasöfn á Netinu. Oft er fljótlegra að fletta upp í handbókum heldur en að leita á Netinu. Auk þess er rétt að hafa í huga að prentaðar bækur innihalda oft áreiðanlegri upplýsingar. Hins vegar eru síbreytilegar upplýsingar oftast frekar að finna á Netinu en í bókum. Sem dæmi væri fljótlegast að fletta upp í Íslensku alfræðiorðabókinni til að finna hvað Ísland er stórt að flatarmáli. Hins vegar væri betra að fara á vef Hagstofu Íslands til að finna hversu margir Íslendingar voru um síðustu áramót.

Fréttir og dægurmál
Í dagblöðum er fljótlegt að finna fréttir og umræðu líðandi stundar. Þar fyrir utan er hægt að finna heilmikið af fréttum, upplýsingum og umræðuefni á tölvupóstlistum og bloggi á Netinu, vefsíðum fjölmiðla og textavarpi sjónvarpsstöðva. Sum dagblöð birtast í heild sinni á Netinu. Hægt er að leita í Greinasafni Morgunblaðsins og fá greinar úr blaðinu í fullri lengd. Flest framhaldsskólasöfn kaupa áskrift og veita ókeypis aðgang að gagnasafninu innan skóla.

Tegundir heimilda

Þessar heimildir eru ýmist til á prentuðu formi, á Netinu eða hvoru tveggja.

Afmælisrit
Safn ritgerða/greina sem gefnar eru út til heiðurs starfsfélaga á afmæli hans. Í ritinu geta verið greinar á fræðasviði afmælisbarnsins eftir ýmsa sérfræðinga, greinar um þann sem á að heiðra, úrval ritsmíða eftir afmælisbarnið og skrá um rit hans. Afmælisrit eru einnig gefin út af félagasamtökum, háskólum og öðrum stofnunum á stórafmælum þeirra.

Alfræðirit
Rit sem tekur saman alla þekkingu, annaðhvort almennt (allt milli himins og jarðar) eða innan ákveðins fræðasviðs (t.d. grasafræði). Greinar í alfræðiritum gefa gott yfirlit um efnið. Uppröðun þeirra getur verið kerfisbundin eða eftir stafrófsröð.

Árbækur/Annálar/Ársskýrslur
Innihalda oft upplýsingar um þau mál sem hafa verið efst á baugi tiltekið ár eða tímabil. Þær geta einnig kynnt það helsta sem hefur verið gert á ákveðnu sviði eða á vettvangi stofnunar eða félags.

Bókmenntir/Fagurbókmenntir
Skáldskapur í bundnu og óbundnu máli sem setur efnið fram á listrænan hátt. Hugsunum og tilfinningum mannsins í mismunandi menningu og tíma er miðlað gegnum ólíkar tegundir bókmennta. Dæmi um bókmenntir eru skáldsögur, smásögur, ljóð og leikrit.

Dagblöð
Koma oftast út hvern dag vikunnar á pappír og/eða á Netinu. Greinar í dagblöðum flytja fréttir af nýliðnum atburðum, umræðu líðandi stundar og viðhorfum. Eldri dagblöð gefa upplýsingar um hugmyndir, vandamál og atburði á viðkomandi tíma.

Efnisskrár/Bókaskrár
Kerfisbundnar og/eða stafrófsraðaðar skrár yfir útgefið efni sem á eitthvað sameiginlegt, t.d. efnissvið (grasafræði), útgáfuland (Ísland), höfund, tungumál eða útgáfuár. Efnisskrá geta náð yfir gögn á margvíslegu formi eða bækur, tímaritsgreinar o.s.frv. Efni skrárinnar er gert aðgengilegt með stafrófsröðuðum og/eða efnisröðuðum lista sem kallast atriðisorðaskrá (e. index).

Einkaleyfi
Skjal sem gefur uppfinningamanni einkaleyfi á uppfinningu sinni. Einkaleyfastofan heldur utan um einkaleyfi á Íslandi.

Fræðibækur
Fræðibækur eru skrifaðar af sérfræðingum sem eru vel að sér um viðkomandi efni. Margir einstaklingar geta skrifað sömu bók og gefið mismunandi sýn á efnið. Fræðibækur taka oftast fyrir þrengra efni en kennslubækur. Góðum fræðibókum fylgja ítarlegar hjálparskrár sem auðvelda aðgang að þeim efnisatriðum og persónum sem er fjallað um í ritinu.

Gagnasöfn
Gagnasöfn innihalda safn upplýsinga sem er aðgengilegt á Netinu. Yfirleitt er um að ræða fræðilegt efni úr tímaritum, fræðiritum og handbókum sem er safnað saman í einn gagnagrunn. Í einu gagnasafni geta verið mörg smærri gagnasöfn. Stórt gagnasafn getur innihaldið efni á mörgum fræðasviðum en í minni gagnasöfnum er efni á afmörkuðu fræðasviði.
Gagnasöfn veita aðgang að miklu magni upplýsinga. Meginuppistaða þeirra hefur hingað til verið bókfræðilegar upplýsingar yfir efni tímarita, jafnvel með útdrætti (e. abstract), en sífellt fleiri gagnasöfn veita nú aðgang að öllum texta tímaritsgreina. Einn helsti kostur gagnasafna er að með ákveðnum skipunum er hægt að leita í efni fjölda tímarita í einu. Þannig er hægt að sjá hvað hefur verið skrifað um ákveðið efni víðs vegar um heiminn á ákveðnu tímabili. Einnig er hægt að prenta út greinar eða fá þær sendar í tölvupósti. Ókosturinn er sá að mismunandi gagnasöfn hafa ólíka uppbyggingu og útlit en leitarmöguleikar eru yfirleitt svipaðir (sjá kafla 3). Oftast er aðeins hægt að leita í gagnasöfnum gegn gjaldi. Íslensk bókasöfn hafa gert samning um aðgang að fjölda gagnasafna og geta allir landsmenn leitað í þeim úr nettengdum tölvum hvar sem er á landinu í gegnum vefinn www.hvar.is. Sum sérfræðisöfn veita aðgang að öðrum gagnasöfnum sem ekki eru í landsáskrift og er þá aðeins hægt að leita í þeim gegnum tölvur viðkomandi safns eða stofnunar.

Handbækur/Uppflettirit
Bækur sem flett er upp í til að fá stutt en nákvæmt yfirlit eða leiðbeiningar á ákveðnu efnissviði. Handbækur eru stundum kallaðar uppflettirit. Handbækur eru ætlaðar til að fletta upp í og leita svara við ákveðnum spurningum en ekki til að lesa spjaldanna á milli enda eru þær oftast stafrófsraðaðar. Handbækur eru yfirleitt ekki til útláns á bókasöfnum. Ein gerð handbóka er orðabækur. Sjá einnig Alfræðirit.

Handrit
Allt handskrifað eða útprentað óútgefið efni. Oftast notað um rit í bókarformi. Einnig handskrifað eða afritað frumrit.

Kennslubækur/Námsbækur
Kennslubækur eru skrifaðar fyrir nám og kennslu í ákveðnu fagi og gefa yfirlit yfir efnið. Þær innihalda oft sambland af þekkingu byggðri á rannsóknum, almenna þekkingu, skilgreiningar, skoðanir og skilning höfundar.

Kortabækur
Innihalda landakort eða kort af landsvæðum.

Lokaritgerðir
Eru skrifaðar eftir ákveðnum reglum og undir handleiðslu kennara til að ljúka burtfararprófi á ákveðnu fræðasviði frá háskóla eða annarri menntastofnun. Til dæmis doktorsritgerðir.

Netið
Netið er yfirheiti yfir umfangsmikið net samtengdra tölva um allan heim. Netið tengir saman staðbundin net (skóli), svæðisbundin net (Reykjavík) eða landsnet (Ísland). Til að tölvurnar geti átt samskipti sín á milli þarf ýmis samskiptaforrit og staðla. Stærsti hluti Netsins er veraldarvefurinn (www) sem er samskiptamáti sem gerir fólki kleift að skoða gögn og vefsíður í öðrum tölvum með vefskoðara (t.d. Internet Explorer). Önnur samskiptaforrit eru t.d. tölvupóstforrit.

Opinber gögn
Stjórnvöld, Alþingi, opinberar stofnanir, sveitarstjórnir og alþjóðastofnanir gefa út margvíslegar upplýsingar. Dæmi um opinber gögn eru stjórnsýsluákvarðanir, lög, reglugerðir og tölfræði.

Orðabækur
Stafrófsröðuð bók sem nær yfir orð eða hugtök og skilgreiningar á þeim. Annað hvort á einu tungumáli eða þýðing orða af einu tungumáli yfir á annað/önnur. Helstu tegundir orðabóka eru eintungu-, fjöltungu-, stafsetningar-, réttritunar-, samheita-, andheita-, skammstafana-, orðsifja- og upprunaorðabækur. Einnig eru til íðorðasöfn yfir orð á ákveðnu fræðasviði (t.d. eðlisfræði).

Rafræn gögn
Sífellt fleiri tímaritsgreinar, skýrslur, bækur o.fl. eru gefnar út rafrænt á Netinu. Oft eru þessi gögn aðgengileg bæði á pappírsformi og rafrænu formi. Með rafrænu formi er t.d. átt við vefsíðu (stiklutexta/hypertext), ritvinnsluskjal eða pdf skjal sem birtir textann eins og hann væri á prentuðu formi. Aðgangur að rafrænum gögnum getur verið ókeypis (t.d. opinberar skýrslur) eða gegn gjaldi (greinar í fræðitímaritum).

Rannsóknarskýrslur sjá Skýrslur

Ráðstefnurit
Í tengslum við ráðstefnur er oft gefin út dagskrá og greinar fyrirlesara eða útdrættir úr þeim.

Ritgerðir sjá Lokaritgerðir

Skjöl
Notað um ritað (skrifað eða prentað) plagg, handrit, (opinber) bréf og skýrslur. Sjá einnig Handrit.

Skýrslur
Fyrirtæki og stofnanir gefa reglulega út niðurstöður rannsókna starfsmanna sinna. Innanhússskýrslur (e. grey literature) eru gefnar út í takmörkuðu upplagi og þá jafnan ekki ætlaðar til dreifingar út fyrir viðkomandi stofnun/fyrirtæki.

Staðlar
Skjal sem gefur tilmæli um að gera eitthvað á tiltekinn hátt, til dæmis við framleiðslu vöru. Einnig má líta á staðal sem úrlausn á vandamáli sem kemur fyrir aftur og aftur. Staðall er því ákveðin fyrirmynd, fast mót, undirstöðuform eða mælitæki.

Tímarit
Rit sem koma út undir sama heiti með vissu millibili (t.d. vikulega, mánaðarlega). Hvert eintak sem kemur út kallast tölublað (e. issue) og útgáfa hvers árs kallast árgangur (e. volume). Tímarit inniheldur yfirleitt greinar eftir ýmsa aðila en innihaldi ritsins er ritstýrt af ritstjóra og/eða ritnefnd. Tímarit eru ýmist ætluð sérfræðingum á ákveðnum sviðum eða almenningi. Helstu tegundir tímaritsgreina eru þessar:

Umræðubókmenntir
Endurspegla ákveðna skoðun innan sviðs/greinar. Til dæmis greinar í dagblöðum þar sem verið er að ræða ákveðin mál. Oft innsendar greinar frá lesendum.

Útdrættir
Efniságrip, yfirlit eða stutt samantekt á meginefni ritverks.

Ævisögur
Rit sem lýsir æviferli einstaklings. Hún getur verið skrifuð af honum sjálfum (sjálfsævisaga/skáldævisaga) eða af annarri persónu.